L I B R I I N J I M B D H E T T .

KANUNI I PLEQNIS.

 

NYE I NJIQINDEKATERDHETEPAR.

Tagri e detyra e Pleqvet.

 

.991. Plaku i pengut nuk mnd ti lyp t falmet e t premet e kans, p e ndreq pnen.

 

.992. Pleqt jn a t part e vllaznive a Krent e fiseve, zyra e t cillvet sht e pshtetun n themel t tagrit kannar.

 

.993. Pa kta nuk mnd t bahet ndo'i kann i ri e as kurrnji gjygj a pleqni, qi do t pershij a nji vllazni, a nji fis, a edh nji katund e Flamur.

 

.994. Pleq thirren edh burrat m za per urti e qi jn regj nder gjygje e pleqni.

 

.995. Per pn t veanta e per t kapme t posata, edh t permendunt mnd t mirren per pleq pgjesh e gjygii i bam prej 'tyne sht i njoftun prej kannit, mjaft qi t pleqnojn mbas ktij.

 

.996. Pleqt e Kans kn tager me shmang do rrag e kercnim damesh e vraset, k me urti, k me fuqi bashk me katund e nder kercnime t randa frt do t lypin krahin e Krenvet e t djelmvet t Flamurit, per t pruin ne mend t dalunin mendsh.

 

.997. Pleqt kn tager me mbledh katudnin, kr mos t due kush me i ndj gjygjit t folun mbas kannit e p krahambajtje.

 

.998. Per pleqni t vogla do t mirren Pleqt n katund permbas v1laznijet e fisit.

 

.999. Pleqt e mrrun per me b ndo'i pleqni, aty e n'at hov, qi tu apin zabuken t fjalisunt, tager kn me b gjygj e me e ue deri n mbarim.

 

.1000. Jo ve Pleqt ase Krent e Kannit kn kt tager, por edh Pleqt e ashtjevet t veanta, 'si ti ket zgiedh kush per pleq, kn tagrin e permendun.

 

.1001. Si tu epet Pleqvet n dor pengu i pelqimit, edh ne u pendojshin t fjalisurit, nuk mnd t'u a stermarrin pengun, as nuk mnd ti ndrrojn ata Pleq.

 

.1002. Parimi kannit sht: "Plak mbi Plak, gjygi mbi gjygj e b mbi b kanja nuk bn

 

.1003. Pnt e randa, qi e vrugnojn nderen e katundit a t Flamurit, do t peshohen prej Pleqvet t katundit e prej Krenvet t Flamurit.

 

.1004. Pleqt e Krent e Flamurit nuk mnd t kpusin kurrnji gjygi e nuk mnd t giobisin kend n katund, p i pas me vedi Pleqt e Strapleqt e katundit, n t cillin gjindet fajtori.

 

.1005. Po ndolli s duel mendsh nji katund mrr me gjith Pleq e Vogjli, atbot ngrehen Krent e Flamurit me Pleq e Strapleq vllaznish e fisesh e me gjith Vogjli ede e bien ne mend katundin e dalun dore.

 

.1006. Po u ue ndoi katund per me u ngref luft Krenvet, Pleqvet. Strapleqvet e Vgjlis s Flamurit, rien t cillin gjindet, atbot do t bahet me dieje Dera e Gjomarkut, n z t s cills do t ohen edh Flamurt tjer e nen prije t ksaj Dere do t msyhet katundi i dalun dore. edh e bien n mend me ndeshkime giobsh, nie t xjerrun prej vendit, a edh me grime katundisht, n past b kush ndo'i fj per t grim.

 

.1007. Sjelljet e ndeshkimet e permenduna i veshen edh nji i Flamuri. kr t dal dore,me ndryshim qi Flamuri mar nuk mnd t xieret prej vendit, pors leitet prei Flamursh tjer mj qi t shtroj pengun.

 

.1008. Kannet. qi vn nji katund me Pleq e Vogjli per vedi bj.fi. per hjeksi, pabesni, per vras a cubni, as Flamuri e as Dera e Glomarkut nuk mnd tu a luej, mjaft qi mos t trillohen pn te reja, qi t jen kundra vendimevet jetike t kannit t Malevet.

 

.1009. Nder gjygje e pleqni, qi i perkasin katundit mrr a njij Flamuri, Pleq t veant nuk kn tager me mrr neper dor. ‑ Kto do t peshohen pre.) Pleqvet e Krenvet t kans s Katundit e t Flamurit.

 

.1010. Po r n faj nji Plak katundi, do t'a lshoj pengun n dor t Vogjlis.

 

.1011. Po s'u gjegj me shtrue pengun, Vogjlija thrret Krent e Flamurit e zbashkut e bien n'arsye.

 

.1012. Po r n fj kush i ders s Gjomarkut, gjygjin do ti a bjn Krent e Vogjlija e t glith Flamurvet.

 

.1013. Po r n fj ndonji prej Flamurtarsh, do t peshohet prej Krenvet e Vogjlis; e Kreu i Flamurit n faj do t peshohet prej Flamurtarit, Krenvet tjer t Flamurit e prej Vogjllje.

 

.1014. Edheps Plak, a Krye, a i Ders s Giomarkut, pengun do t'a lshoj n dor t Pleqvet e t Vogjlis, po bani kush vj mb 't.

 

.1015. Pleqt do t bjn gjygj p krahambajtie e p u thye prej nendoresh a t folmesh prej njanit a tietrit.

 

.1016. Po u hetue ndo'i Plak s e bani gjygjin me krahambajtje e kundra kannit, ve pse i thyem prei mendoreve t'ans kundershlare, pos faqes s zez, s'e mrr kush m per Plak.

 

 

NYE I NJIQINDEKATERDHETEDYT.

Pegjet.

 

.1017. "Pengu i lshuem nuk mirret m".

 

.1018. Pengu sht nii shj i landt, qi epet n dor t Pleqvet gjygjtar me tager qi t bjii gjygj mbi ankimet e dy kundershtarvet.

 

.1019. Pengu thirret "Pengu i pelqimit a i zabuks".qi don me thn s, tuj e dhn pengun n dor t Pleqvet gjygjtar, kta gjinden gati me i ndj gjygjit e pleqnis.

 

.1020. Pleqnlja e gjygji bam p pgje,faqe kannit s'k vjeftje.

 

.1021. Para s t fillohet gjygji, pgjet do t jen n dor t Pleqvet, e t kapunt n padi, pose qi nuk mnd t luejn m, ata lidhen edh me l opangat, ase Pleqnin e preme prej kannit.

 

.1022. Per peng xhet arma, fisheku, ortari a edh kutija e duhnlt, mj qi t biejn pgjet, qi ti parasohen vjeftjes, per t cillen kapen.

 

.1023. Nder pleqni ankimesh, zhgarkimesh a shplfjesh flala e gojs nuk pelqehet per peng, duhet shji.

 

.1024. Fjala peng jt vetem atbot, kr t'i flas kush kuej kaq e kaq, per n'i a ndreqt nj i pn.

 

.1025. Po i a ndreqi pnen, t folmen i a k dptyr burrit t hue.

 

.1026. Po ngulen Pleqt e pegjevet njani ne mende t vet e tjetri n t ve'n, do tu siellen Pleqve tjer, pors per t prishuna nuk mnd tu randohen t fjalisunvet (t zotvet t pegievet).

 

.1027. Opangat e Pleqvet do ti lajn t zott e pgjeve, s njani aq tjetri.

 

.1028. Opangat e Pleqvet lahen jo mbas andjes s Pleqvet, por mbas randsis s pleqnis: "Mbas pengut shkoji opangat". ‑ "Mbas gjajet shkojn opangat".

 

.1029. Pleqnija e njij paradites k ps grosh. ‑ (heret nuk baheshin pleqnit mbasdite.)

 

.1030. Per pleqni t dme me "gr", t kapunt do t lajshin k 10 grosh per pleqni.

 

.1031. Para s ti a hijn gjygjit Pleqt, do t bjn kt b: Per kt t mir t Perendis (mb nji shj Besimi) e si e bajsha mue m ndimoft, gjygjin nuk do t'a baj me dredhi e me krahambajtje e, mj k t m'a mrr mendja e shpirti, nuk do Vi baj lak kannit e gjygjit t drejt!

 

.1032. Jashta katundit nuk k tager kush me gjet Pleq.

 

.1033. Po duel kush me lyp Pleq n Flamur, nen t cillin gjindet, do t mrr per Plak nji prej Krensh e jo prej VogjIijet.

 

 

NYE I NJIQINDEKATERDHETETRET.

Shtim Pleqsh.

 

.1034. "Gjygi mbi gjyg e Plak mbi Plak kanja nuk bn ".

 

.1035 "N mos t pelqeft gjygji, tek a'Sh.Pali". ‑ "N mos t pelqeft gjygji, tek a'Gryka e Oroshit". ‑ Dera e Gjomarkut themeli i kans".

 

.1036. Po i a dorzove pengun Plakut, e ky t'a bani gjygjin, s'k pse lyp m Plak e gjygj.

 

.1037. Po s't'a mbushi menden gjygji i Pleqvet, qi ti i zgodhe e i pelqeve, tager sk me e stermarrun pengun t'and as me zgiedh Pleq tjer.

 

.1038. Po u vojt mendja t zotve t pgjeve, s u sht b gjygji pa' rrug e me krahambajtje, kn tager mos me i ndj pleqnis.

 

.1039. Pleqt e par nuk lshojn pgjet, pors kta jn n detyr me dlir vedin, tui jau lshue pgjet e veta n dor Pleqvet t dyt t zgledhun prej sish, e mbasi t jau shtrojn gjygjin e bam, do t peshohet prei Pleqvet t dyt.

 

.1040. Po e bn t keq gjygjin e Pleqvet t par, kta t dytt u mrrin pgjet t fjalisunvet e, pos qi jesin pa' opanga, kta do t lajn opangat e Pleqvet t dyt.

 

.1041. Pleqt mnd t stohen mj n tri lagje: po s'e kputen gjygjin, atbot do t hijn nder kren deri n Der t Gjomarkut, qi sht therneli kans. Pertej ksaj Dere s'ka.

 

.1042. Po duel i mir gjygji i Pleqvet t pare, pgjet e para do t lajn dy lagje opangash: Pleqvet t par e t dytvet.

 

.1043. Po ndollen gjygje a pleqni t randa, zhvillimi do t lypet n der t Gjomarkut.

 

 

NYE I NJIQINDEKATERDHETEKATERT.

Porota.

 

.1044. Porot a Poronik me goj t kannit thirren ata nierz t cillt shenjohen me gisht prej gjygjit, per me b b e nie xjerr s keq ndokend.

 

.1045. Poronik do t.jen asish:

 

a)      qi mos t jen gjet n b t rrjshme,

b)      qi mos t kn ndo'i mllef as kundra lagjes, qi bn b, as kundra asaj qi veshtron bn,

c)      qi mos t jen gjind Iloftar. qi vierrin shpirtin n krrab per nji mull buk.

d)      qi, nmose me hamende m nd t diejn ndo'i pn, a mnd t'a hetojn m lehtas:

e)      s'do t jen gra, 's kanja s'i xn.

f)        qi mos t jen t betuem e mnisa.

 

.1046. Peregjithsisht beja p Porot s'bahet.

 

.1047. Parimi i kannit sht: "Beja k Poroten, Porota k mundin nder hetime e t lidhmen".

 

.1048. Prifti s'ohet n b; por, me qillue s i lypet beja, si per me l vedin, si edh per Poronik, ky xhet per 24 vet.

 

.1049. Nji krye i Flamurit, po u thirr n nji b 24 vetsh, 12 i a nief gjygji e per 12 t panjefun sht vet.

 

.1050. Aj, qi u prn Poronikvet n b,nuk njifet per Poronik. Parimi i kans sht: "Njiqind Poronik por i zoti s'njifet".

 

.1051. Porota nuk shkon n b, p i u lidh i zoti i bs".

 

.1052. Aj, qi prn bs, do ti lidhet Porots, qi, po duel beja e rrjshme, t laj gioben e Kishs per dhunim t bs se rrjshme, gioben e Flamurit a t katundit, si mbas numrit t Poronikvet e dypernjahen t zot't.

 

.1053. Gjygji do t niefin per Poronik gjind prej vllaznijet e prej katundit t'atij, qi do ti prij bs.

 

.1054. I zoti i bs do tu shkoj Poronikvet t niefun per der, per me i b me dieje se gjygji i k nief per betar.

 

.1055. Poronikt e panjehun, qi i gjen vet i zoti i bs, ne gjygj e para Pleqvet do ti kallxoj emen per emen, si i kallxuen atij t njefunt.

 

.1056. Edh Paronikvet t paniefun do tu shkoj per der i zoti i bs per me u kallxue, s i k zgjedh per betar.

 

.1057. Gjymsen e Poronikvet i njef gjygji, e gjymsen tjeter i gjen i zoti i bs.

 

.1058. Pleqt, mbasi t'a njefin Poroten, do ti thon t zot't t bs qi, per ne past dyshim prej ndonjanit nder Poronik t niefun, s kishte me e ln Iidh prei ndoi reset a mllefit, t kallxoj aty.

 

.1059. I zoti i bs, si t diftoj arsye t themelta per ninin a tjetrin nder Poronik t njefun, Pleqt e gjygjit jn n detyr me i ndrrue.

 

. 1060. Ndrrim Poroniksh mnd t bahet mj n tre vet, por jo m.

 

. 1061. Dita e bs i caktohet Porots, e i zoti i bs sht n detyr me e mbledh.

 

. 1062. Porota, para s t shkoj n b, do t perpiqet me b hetime k t mundet, me e shqyrtue t zon e bs, qi mos t shkoj n b t rrjshme.

 

.1063. Porota k tager me b hetimet e veta e, po kje eshtja e padis teper e rigatrrueshme, k tager me e shty bn mj n gjasht muej, tuj vijue nder hetime.

 

. 1064. Per ngatrrime t randa frt e qi kapin hapt, Porota k tager me e shty bn, edh me vjet.

 

. 1065. Si t kt b hetimet e veta' Porota e, si ti kt hull fjalt haj per me e lirue me b t shpifunin, haj me e ln lidh, s'k pse shtrydhet, a njanen a tjetren do t'i a kallxoj t zot't t bs.

 

.1066. Edh nji nder Poronik, 'si mos t ndigjoj me e b bn, i zoti i bs jt lidh.

 

.1067. Kan sht, qi nji Poronik a edh m, qi nuk don me b b, do ti a shndosh zmren t zot't t bs, edh me b, ne e lypt, s nuk e lajn lidh prej ndo'i mllefit a mnijet, por vetern prej' drojet e dyshimit t mos shkoin n b t rrjshme.

 

.1068." Po hngri buk Porota, bn e k t bame".

 

.1069. Po u mblodh Porota, edh hngri buken e bs, i zoti i bs del i pafai; Porotes s'i jt tjeter ve me shkue n b.

 

.1070. Po e l buken p hnger Porota,

 

i zoti i bs jt n faj.

.1071. Po s'u gjegj zhgarkuesi me ardh n dit t caktuerne, per me p bn, i shpifuni mundet me fjet n qetsi, s me buk t hngerme prej Porotet, ajo duel i pafaj.

 

.1072. Porota do ti thot zhgarkuesit a t vj me p bn, a t qes kapucarin.

 

.1073. Zhgarkuesi, edh ne u perpusht ndo'i dit, s mbarmit, a do t shkoj me p bn, a do t qes kapucarin.

 

.1074. Porota, per ne u mbledht me b bn jashta dits s caktueme, s'k tjeter buk, por shkon n b e derdhet n pnt t vet seicilli.

 

. 1075. N dit, qi do t bahet beja, do t pranojn edh Pleqt e gjygjit t bam.

 

. 1076. Beja do t bahet me kt rend:

 

a)      prn n b i zoti, per me i a shndosh zmren Porots,

b)      mbas ktij do t bjn b ata, qi e kn m afer me giak;

c)      mandej bjn b Paronikt e njefun prei gjygjit.

d)      s mbramit Poronikt e paniefun.

 

.1077. Fjalt e bs do t shqyptohen p ndrrim e sikurs i k nief e rreshtue gjygji i Pleqvet.

 

.1078. T giith s Poronik t jen, do t bjn b, tui e pshtetun doren mb shj t besimit, perpos n falt a n jashtoft kend per nder vet i zoti gjs.

 

Oroe:

Dukagjini, Malsija e Gjakovs e s krahina tjera Poroten e njefin dis per "dor bejet" n Kish, e dis tjera e lajn per "me ndigiue bn".

 

 

NYE I NJIQINDEKATERDHETEPEST.

Kapucari.

 

.1079. Kapucar thirret aj, i cilli difton fajin e ndokuej, si bj.fj. ndo'i viedhni t mshefne, a ndo'i vras t hupne permbas hetimeve, qi bn .

 

.1080. Kapucari peregjithsisht nuk del faqe, a ndoll s del edh iltas.

 

.1081. Kapucari do t ket kpuct e veta permbas t folmevet t zot't t gjs se vjedhun a t gjakut t hupun.

 

.1082. I zoti i gjs s viedhun a i gjakut t hupun, para s ti flas kpuc kapucarit, do t shkoj n katund t pandehunit do t mrr dy shok t tij e bashk me 'ta. do ti shkoj t dera, per me lyp arsye prej tij.

 

.1083. Si mos t'i vhet kurrsesi i pandehuni, i zoti i gjs do t'i kallxoj s do t flas kapucarin n shpin t tij.

 

.1084. Po i th i pandehuni, s sht i lir t flas kapucari s t duei po duel n fj, kpuct e foluna kapucarit do t'i laj ky.

 

.1085. Po i foli kush kpuct kapucarit p e b me dieje t pandehunin, edh n dalt fajtuer ky, kpuct e foluna prei t zot't t gjs pergjymsash do t'i lajn.

 

.1086. Kpuct e kapucarit jn me dor n b, qi mos t randohet i pandehuni me teprime t foluna, edh n dalt n fj.

 

.1087. Kanni i pergjitht sht, qi kpuct e kapucarit nuk mnd t kalojn mimin e gjs s hupun.

 

.1088. Gruen s'e xn kanja per kapucar.

 

.1089. Kapucarija e hershme me dor n b kishte 50 mi n 500 grosh.

 

.1090. Kapucari i gjetun n rrn do t late gjn e huej ne vend t cubit. (Dukagjini)

 

 

NYE I NJIQINDEKATERDHETEGJASHTT.

Pagesa e Kapuctarit.

 

.1091. Kapucarlt i nepen kpuc:

 

Per gjak t hupun 1500 grosh

vath, shpi et 1 t ihyem 500

mushk 1000

kl 500

ogi 500

k hullijet 400

thi t mbajtun 500

lop t barrs 150

gomar 150

mzat 100

dele e dh 25 grosh

vi t njom 25

thi 23

edhe e kingj 10

 

.1092. "Kapucari hjek bn". Po duel kapucar nji burr indershem, beja nuk i epet t pandehunit, do t'ap arsye.

 

.1093. "Kapucari xjerr gjn e hupun". Si t tumiret kapucari prej Prittarvet, i pandehum jt n faj, e do ti a kthej gjn t zot't si mbas kannit.

 

 

 

NYE I NJIQINDEKATERDHETSHTATT.

Prittart e Kapuctarit.

 

.1094. Prittar ' jn ata, zyra e t cillvet sht me b hetimet e dhunshme, tuj e rrethue kapucarin me t pvetuna t shpeshta, tuj a v menden, mos po bn lak nder diftime e mos ti zhgarkohet kuej.

 

.1095. Prittart do t jen nierz t ndershem, turt e veshtak, e t rregjun nder shqyrtime e hetime.

 

.1096. Prittart do t jen prej asish, qi gjygji i k nief per Poronik.

 

.1097. Si s'a'kan, qi kapucari t dal iltas, asht k tager kapucari me lyp me emen dis prej Poroniksh, t cillvet u xn bes m frt s nuk e qesin.

 

.1098. Parase t fillojn me b hetme, Prittart do t'a vjn n b kapucarin, qi do t kallxoj drejt, p krahambajtje e p mllef.

 

.1099. Mje n tri lagje Prittarsh mnd t'a shqyrtojn kapucarin.

 

.1100. Gjiths her t flasin Prittart me kapucarin, msheftas do t flasin.

 

.1101. Po th kapucari, s ajo gj e vjedhun sht shitun, Prittart do t dergojn gjin den per hetime.

 

.1102. Po th kapucari, s gjaja e vjedhun sht pr, Prittart do t lypin nji shj prej tij, bj.fj. nji cop lkur, brynat, a ndonji gjymtyr tjeter.

 

.1103. Si t tumiren diftesat e kapucarit prej Prittarvet, mohimet e cubit a t gjaksit, edhpse t rrjshme, nuk mnd ti ndalin kush deri t beja: por Porota k tager me i ndal doren e mos me e ln me shkue n b t rrjshme.

 

.1104. Po duel kapucari i dyshuem faqe Prittarvet, tuj kn ky n t drejt, e duel edh e kapi per krahi cubin a gjaksorin, kpuct i k t preme 500 grosh mi n 1500 grosh.

 

.1105. Prittart do t bjn b mos me qit kapucarin per t gjall, pos s n dasht me dal vet

 

 

NYE I NJIQINDEKATERDHETETETT.

Burrat e Malevet t Shqypnis n kuvend.

 

.1106. Kuvendi sht nji bashkim fisit a fisesh me Kren, Pleq, Sterpleq e Vogjli a Djelmni t dheut, qi kan qellim me rrah ndonji ashtje a me lidh ndonji bes.

 

.1107. Kuvendet bahet pjesnisht a edh pergjithsisht.

 

.1108. Kuvende t pjesshme jn ato t katundeve, n t cillat mrrin pjes Pleq, Sterpleq e Vogjlija e njij katundi.

 

.1109. T pjesshme thirren edh ato kuvende, n t cillat bashkohen t gjith Pleqt e Sterpelqt e Vogjlija e Fiseve t ndryshme qi sundohen prej njij Kreut.

 

.1110. Kuvende t pergjithshme jn ato, n t cillat bashkohen Pleq, Sterpleq, Vogjli me Kren e me Der t Gjomarkut.

 

.1111. Nder kuvende, gjygje e peshime mrrin pjes:

 

a)      Dera e Gjomarkut t'Oroshit,

b)      Krent e fisevet,

c)      Pleqt e fisevet e t katundevet,

d)      Sterpleqt e fiseve e t katundevet;

e)      Djelmnija e Vogjlija e t gjitha fisevet;

f)        Kasneca fisesh,

g)      Giobtar.

 

 

NYE I NJIQINDEKATERDHETENANDT.

Vende kuvendesh.

 

.1112. bashkime kuvendesh mbahen a nder oborre Kishsh, a nder rrenime t vietra faltoresh, a n zemer t vendit.

 

1. Mirdita n Sh.Pal a n Gryk t'Oroshit.

2. Lura tu Kisha n katund t vjeter.

3. Thkella tu Kroni i Fikut n Perlatai.

4. Matia n Lis.

5. Malsija e Lezhes (Zhuba) n Molung, k Dardha Kerbuc.

6. Dibra ?

7. MaIsija e Krues n bend.

8. Malslja e Tirans n Martanesh.

9. Malslja e Elbasanit?

10. Laberila (Arbrija)?

11. Arbnija n Larushk.

12. Kurbini n Djerr t Selits, n La Sebaste.

13. Luma n Bicaj.

14. Hasi ?

15. Malslja e Gjakovs tu Vorret e Shals.

16. Dukagjini n Koder t Shen Gjergjit (Shosh).

17. Puka tu Qyteti i Puks.

18. Postripa n Qytet tu Xhamija (Drishte).

19. Mbishkodra tu Kisha e Brigjes Rapsh.

20. Kelmendi n Qaf t Berdelecit.

21. Capa (Zadrima) n Daj.

Nikaj n Merteur tu Kisha e Nikajvet. Merteur e Krasniqe tu Blni i kuvendit (Selmaj).

 

.1113. Burrat e bashkuern n kuvend rrijn n gjyms rrethit: asht qi t mnd t shofin shoqi shoqin e po u thirr kush. t kt shteg per me u duk nder Kren e Pleq.

 

.1114. Burrat e dheut n kuvend rriin t'armatisun.

 

.1415. S te jen n kuvend burrat e dheut, s'k tager kush i huej me u perzie nder 'ta.

 

.1116. Nder gjygje e peshime Krent e Pleqt rrijn n vedi e Vogjlija n vedi.

 

.1117. Krent e Pleqt rrijn n kuvend mbas prijet e tagrit.

 

.1118. N kuvend, s t flas niani, t'jert do t ndigiojn e t heshtin.

 

.1119. ashtjet e vogla e t kapmet, qi k katundi shoq me shoq, Pleqt e katundit bashk me Sterpleq e Vogjli kan tager me i zhgarkue.

 

.1120. ashtjet e randa, qi i perkasin njij fisi mbar, do t peshohen e do t pleqnohen prej Krenvet t fisit bashk me Pleq, Sterpleq e Vogjli.

 

.1121. ashtjet, qi i perkasin njij krahine mrr ‑ ase shtetit, ‑ do t peshohen nder kuvende t pergjithshme: "burr per shpi".

 

.1122. Fiala e rand nuk bahet n kuvend.

 

.1123. Kanja s'bn qi t shahet kush n kuvend, po bani kush kt pn, do t giobitet mj n 5 desh.

 

.1124. Po i th kush kuej, se rrn ne kuvend, do t giobitet mj n 500 grosh.

 

.1125. Po i a shkrepi kush kuej armen n kuvend, shpija i digjet e siellsi i arms grihet kuvendisht e shkon gjakhups.

 

 

NYE I NJIQINDEPESDHETT.

Dera e Gjon Markut.

 

.1126. Dera e Gjomarkut sht themeli i kans.

 

.1127. Xen kryet e vendit n do vend e kuvend.

 

.1128. Nuk mnd t leitet.

 

.1129. Nuk mnd t sodumet.

 

.1130. Nuk mnd t xieret prej vendit.

 

.1131. Pertei ksaj Dere sk vazhdim ashtjesh.

 

.1132. Ka tager me mledh kren e Vogjli n ras t kuvendevet t pergjithshme.

 

.1133. S her t'a lyp nevoja k tager me derdh kasneca per t grishun t dheut "burr per shpi" e me i mbledh n Sh.Pal.

 

.1134. N do gjygj a pleqni k tagrin e fjals s kputne.

 

.1135. Ka tager me sodum e me xjerr prei vendit.

 

.1136. Ka tager me dnue per dek: "kortart jn t fisevet, kryet sht t Gjomarkut".

 

.1137. Ka tager me i a hjek prijen a parin atii, qi t xhet n hjeksi e tradhti t vendit. ‑Porse nuk mnd ti epet kuei jashta vllaznijet, tu kn trashigim planguer‑tagruer.

 

.1138. Ka tager pjese n do giob.

 

.1139. Ka tager mbi 500 grosh per do vras.

 

.1140. Para s t dal me kren e Vogjli t fsevet, per zbatim t kannevet ndeshkimore, do t'a shtroj pengun, e po u gjet n ndonji fj, do t pergjegjet si mbas kannit.

 

.1141. Do ti vhet giobs si do nenshtetas.

 

.1142. Kur del per paitim t dheut, k tager mb "Razogj" (dy hae buk).

 

.1143. Po u lyp per Poronik cillido i ksaj Dere, xhet per 12 t panjehun.

 

.1144. Kur t dal n'ushtri, k tager prije e urdhnimi.

 

.1145. Per faje, qi j'ne per une zjarmi, edh kt Der e perket lima (s me b shj).

 

 

 

NYE I NJIQINDEPESDHETEPAR.

Krent e fisevet.

 

.1146. Krent jn t part e fiisevet.

 

.1147. Krent jn me plang.

 

.1148. S i cilli krye k tager mbi fis t vet: "Kortart jn t fisevet, kryet sht t Giornarkut".

 

.1149. Nder gjygje e pleqni mbrenda i rrethit t njj kreut, nuk mnd ti perzihen krent e fisevet tjera.

 

.1150. Kreu i fiisit, bashk me Pleq e Vogjli t vllaznive k tager me mbajt kuvende me lidh bes, me b gjygie, me giobit e me leit.

 

.1151. Kreu i fisit nuk mnd t paditet nder kren t fisevet tjera e nuk mnd t'a ngushtoj kush per gjygie e pleqni t bame.

 

.1152. Kreu i fisit nuk mnd t baj vendime a pleqni mbi vendime t kannit.

 

.1153. Po bani kush vj mb kren, kta do t peshohen pre j PIeqvet e Vogjlis s vendit, a edh prej Deret t Giomarkut.

 

.1154. Kreu i njij fisi s'k tager me djeg, me sodum, me gri, me xierr prej vendit. Lypet Dera e Glomarkut me kren e Vogili t fisevet tjera.

 

.1155. Per t giobitun e t leitun t njij kreu, mjaftojn Pleqt. Sterpleqt e Vogiliia e fisit.

 

.1156. Me u ue kush prej VogjIijet e me vr ndonji prej krensh a Gjiomarkajsh, bjen n gjak si per vras t do njerit.

 

.1157. Kreu i fisit, si do njerl prej Vogjlljet, mnd t giobtet, mnd t digjet, mnd t leitet, mund t sodumet, mnd t grihet mnd t xieret prej vendit.

 

.1158. Kah pronet e pasunija, kje n fush, n bjeshk e n vrri, do t shikjohet tagri planguer i s t cillit.

 

.1159. As dera e Glomarkut, as krent e fisevet e as Pleqt e katundevet s'munden me pas ndonji tager mbi gj e pasuni t tjervet.

 

.1160. Vogjlija e fisevet s'i k detyr as kreut e as Ders s Gjomarkut t dhet e telozen.

 

Oroe:

Krent (Flamurtart) e Malsis s Glakovs: Nikaj, Mertuer, Gash e Krasniqe., kn tager mbi nii rend t'ujit (vad) prej kujrijet, pos atij, qi kn si do shpi.

 

 

 

 

NYE I NJIQINDEPESDHETEDYT.

Pleqt e katundevet.

 

.1161. S i cilli katund k Pleqt e fisit.

 

.1162. Pleqt e katundit kn tager me mbledh katundin n kuvend.

 

.1163. Pleqt e katundit nuk kan tager me giobit as me let kend, p pelqim t Sterpleqvet e t Vogjlis.

 

.1164. Pleqt e katundit nuk perjashtohen prej zyrevet t katundit, as prej angarijet e prej

 

punve t perbashkta.

 

.1165. Pleqt e katundit nuk perjashtohen prej ushtrijet.

 

.1166. Me r n faj Plaku i katundit, do tu a shtroj pengun Sterpleqvet e Vogjlis.

 

.1167. Po i u randue katundi me Pleq ndonjij fisi, Plaku i t randuemit k tager me e mprojt edh me kren t fisevet tjera.

 

 

NYE I NJIQINDEPESDHETETRET.

Sterpleqt.

 

.1168. Sterpleqt mbajn anen e Vogjlis.

 

.1169. Sterpleqt kn tager me ue zanin, kr t shofin s po randohet Vogjlija me gjygje e pleqni kundra kannt.

 

.1170. Sterpleqi bashk me Vogjli a Djelmni fisesh jn giobtar.

 

 

NYE I NJIQINDEPESDHETEKATERT.

Giobtart.

 

.1171. Giobtar thirren ata, t cillt nemen t kuvendit mbar reshten n vath t gjs s t giobitunit, per t mrr aq kren desh a qe si mbas t premes s gjygjit t krenvet, t Pleqvet, e t Vogjlis.

 

.1172. I zoti i vathit nuk guxon me i ndal giobtart qi mos ti hijn n vath.

 

.1173. Po bani kt pn, burrat e kuvendit dynden t gjith edh i brumbullaksohen n der.

 

.1174. Po bani s bani flal i zoti i gjs, kn tager me i a shtue gioben.

 

.1175. Giobtart zgiedhin vet desh e qe per giob e i zoti i gjs nuk mnd ti ndalin.

 

 

NYE I NJIQINDEPESDHETEPEST.

Zani i vogjlis nder gjygje.

 

.1176. Po s'i pelqej Vogjlija t dmet e krenvet e t Pleqvet, kn tager mos me u ndej n 'to.

 

.1177. Krent e Pleqt do t vhen rishtas n peshim t punvet.

 

.1178. Po e tumiren gjygiin e krenvet e t Pleqvet Vogjlija, kan sht qi t bertasin njij zani: "kamba e huej, kaptinat tona".

 

 

NYE I NJIQINDEPESDHETEGJASHTT.

Leqija.

 

.1179. Me leit, me goj t kannit, don me thn: me d, me ln mbas dore e me shkep njij shpi, tuj i a hiekun do tager, hir e nder, si kah katundi, si kah Flamuri.

 

.1180. Katundi k tager me leit, por jo me xjerr prej vendit.

 

.1081. Kapucari do t kt kpuct e veta permbas t folmevet t zott t gjs se vjedhun a t giakut t hupun.

 

.1182. Me djeg, me sodum e me gri s'k tager as katundi p flamur e as flamuri p katund.

 

.1183. Rast per me leit kend jn:

a)      Kur mos t duei kush me u lidh me bes me katund a flamur,

b)      kr t shes kush katundin e vet me hieksi e trathti,

c)      kr ti pervaret kush njij gjygjit a vendimti t folun kuvendisht prej katundit a flamurit;

d)      kr t baj kush ndo'i faj t dhnshem n katund, n flamur a jasht ktyne e mos ti shtrohet gjygjit,

e)      per dhn t barne jashta katundit a flamurit, po s'u gjegj fajtori me shtrue pengun n katund e n flamur t vet, kta hjekin dor prej 'tij, tuj u a ln shtegun t lir gjithnjatyne, qi kjahen mb't t bjn shka t duen me 't.

 

.1184. Po nguli katundi edh i a ndali doren flamurit n t djegun a n t sodumun t njij faqeziut, qi vrugnoi katundin a Flamurin me ndo' dhn teper t shemtuerne, flamuri k tager, a me leit at katund, a me mbledh flamurt tjer, per me e pr n mend.

 

.1185. Po e l ve me t leitun, as merr e as nep me 't, mi qi t'i shtrohet gjygjit e giobs.

 

.1186. Si ti a shtroj pengun flamuri katundi i pervarun, flamuri e giobit mbas peshimit t fjit.

 

,1187. Shpin e fjtorit e djegin, esodumin me bm e me dh, e shkaktarin e fjit t dhnshem e grijn kuvendisht me gjakhups e robt i a xjerrin prej vendit.

 

.1188. Po kje mbrapshti teper e dhunshme e sherntueshme, pos t diegunit, t sodumit, t grimunit e t xjerrunit prej vendit, flamuri edh Shpin i a pret.

 

.1189. E premja e shpis sht, kr ti zhgulin gurt e kater skepeve t shpis per rrz, themelit. ‑ Kjo bahet, mbasi t digjet shpija.

 

.1190. E premja e shpis n kan shenjon, s gjindj a e asaj shpij e j n t xj errun prej vendit me lang e plang e pergjithmon, e perkrah flamuri xhen t dalun fare.

 

.1191. Pasunija e tundshme u bahet giob e e patundshmja do t jes zmojle (djerr), per kullos t flamurit.

 

.1192. Me t leitun nuk mundet kush i katundit me marre e me dhn; e, po muer e dha kush, jt i leitun edh aj e bjen n'ato ndeshkime si i leituni.

 

.1193. Trajta e t leitunit sht njikjo: "Me d kend per mort e per gjell". ‑ "Me leit kend per mort e per darsem e per uhn e miellit".

 

 

 

NYE I NJIQINDEPESDHETESHTATT.

Zjarmi, t sodumt e t grimunt.

 

.1194. Digjet, sodumet, grihet katundisht xieret prej vendit me lang e plang:

 

a) aj, i cilli i shpifet n pn t rand a vn dor a vret Priftin;

b) kush vret mikun n bes, grihet, giobitet, digjet e xieret prej vendit:

c) kush vret per fis, digjet, giobitet e xieret prej vendit

d) kush vret mbas pajtimit t gjakut, digjet, giobitet e xieret prej vendit,

e) kush vret "Vra e hup". digjet, giobitet e xieret prej vendit;

f) kush vret gjaksin n bes t vet.. grihet,digjet, giobitet e xieret vendit,

g) kush vret t kushrinin, per me u b i zoti pasunis s tij, grihet, digjet, giobitet e xieret prej vendit,

h) kush ti laj mbrend fajtort e Flamurit, digjet, giobitet e xjeret,

i) aj fis, qi nuk prin mb fajtort, giobitet e leitet.

 

.1195. Po r kush n ndonji kso fajesh, grihet katundisht, giobitet, digjet, pernt i prehen, kopshti e veshta i sodumen e xieret prej vendit me lang e plang.

 

.1196. Per Prift t vrm gjaksi xieret prej vendit per gjithher e per faje tiera, qi i permendem, xieret per 5‑15 vjet.

 

.1197. Unen e zjarmit e spaten nuk mnd ti qes kush n pn (as katundi, as Flamuri e as Dera e Gjomarkut) per pos doret t zot't t shpis, qi r n faj.

 

.1198. Dora e fajtorit do t baj shj n t djegun e n t sodumun, tuj i shqyptue flalt e dokshme: "I mrrsha t ligat katundit e Flamurit".

 

.1199. Po s'u gjegj ky me b shj me zjarm e askush tjeter i shpis s fajtorit. Plaktu i fisit do ti thot ndokuej, qi e k fajtorin m ngiat e detyra e ktij sht me mrr unen e spaten e me i pri katundit e Flamurit n rrnim, permbas t cilit katundi e Flamuri mar do t vj dor n'at rrnirn.

 

Oroe

 

E djegmja e shpis per do vras nuk k kn: kjo pn k hi n veprim von. ‑ Qeverija tyrke e qiti ne veprim e kasnecija e sa shpijave t forta, me t zi qi e priti kt pn. ‑ E kerkuemja e giakut prej shpis s dorrasit mar nuk k kn; kt e dishmon edh fjala e kannit "Giaku per gisht": por, per me mrr gjakun m letas, e pershin mashkullimin e shpis mar deri t damt zjarmit n'ato 24 or. Vende‑vende qiten n pn edh "LEIN" e gjakut, tuj pershi vllaznin mar. Per do vras shpija e dorrasit do t late giob, do t'u epte buk djelmve e Flamurit e n Mirdit do t late dorrasi 500 grosh Ders s Gjomarkut.

Lakmimi i pares i dis krenve e djelmve t Flamurit n shoqni t Pleqvet i shtuem edh i rriten dis pn, s per me mbush kuleten e mullen.

 

 

 

NYE I NJIQINDEPESDHETETETT.

Lajmtari.

 

.1200. "Laimtari nuk bn faj, nuk xhet.

 

.1201. Lajrntar thirret aj, i cilli on ne vend porosin e derguesit.

 

.1202. Lajrntari dergohet:

 

a)      pre' n shpije t veant t tietra;

b)      prei nj ii katundi t tjetri,

c)      prej niij flamuri t tjetri.

 

.1203. Laimtari bn flalen e niij shpije, t njii katundi a t nij flamuri.

 

.1204. Lajmtari nuk e mrr pergjegjen mbi vedi as t lagja, qi e dargon, as t lagia, s cills i dergohet; sht bajsi i fjalvet t porosituna.

 

.1205. Lajrntari do t jt i lir n'udh t vet.

 

.1206. Lajmtarit nuk i xhet per faj flala e folun, seps flet n'emen t'atij, qi e dergon.

 

.1207. Lajmtari sht miku i derguesit e, po e gjet gj s t jt n kt zyre, i pritet mik derguesit.

 

.1208. Me u pr lajmtari i njij shpije, pretari bien n gjak me shpi, qi e dergon.

 

.1209. Me u pr lajmtari i njij katundi, pretari bjen n gjak me katund.

 

.1210. Me u pr lajmtari i njij flamuri, pretari bien n gjak me flamur, qi e dergon.

 

.1211. Me u pr lajmtari permbas fjals s njij flamurit tjeter, bien n glak flamuri me flamur.

 

.1212. Me e pr laimtarin nji 1 katundit t tij, pretari grihet katundisht.

 

 

NYE I NJIQINDEPESDHETENANDT.

Kasneci.

 

 

.1213. Kasnec a i lajm thirret aj, i cilli hap e lajmon urdhnat e Kretu t fisit a per der, a prej njij patalokut t caktuem prej Kreut, prej Pleqsis e prej Vogjlijet.

 

.1214. Zyra e kasnecis sht plangore e trashiguese.

 

.1215. Kasneci i fisit do ti a derdh zanin e ftimit mrr fisit prej Patalokut t caktuem.

 

.1216. Kasnecat e katundevet do t shkojn per der, kr t lypen "burr per shpi".

 

.1217. N do rrezik a kercnim kasneci do t gjindet gati me i dhn "kushtrim" fisit.

 

.1218. Kasneci me gjith shpi sht i perjashtem prej ushtrijet.

 

.1219. Kasneci 'nuk mnd tu mnjanohet punvet e zyrevet t perbashkta t katundit t vet.

 

.1220. Edh n ndollt Kasneci i xnun nder zyre t fisit a t katundit, gjindja e shpis s tij do t dalin n pn t katundit.

 

Kanuni

Kanumi Kundra Mbrapshitvet<<< >>>Shlirime e Perjashtime