.

 

 

 

L I B R I I D H E T T .

KANUNI KUNDRA MBRAPSHITVET.

 

KRYE I NJIZETT.

HJEKSIJA.

 

.766. Hjeks thirret aj, i cilli me ndermjetsi t mbrapsht e per nen dh i ep ndim tjetrit per me b ndo'i rrnim a ndoi faqe t zez tjeter n katund t vet.

 

.767. Hjeksi i shokve:

 

a) per t hikun t grave bjen n gjak e500 grosh do ti ap katundit per giob;

b) per vras bjen n gjak e 500 grosh giob katundit;

c) per cubni e per do send, qi t vidhet n katund me buk, me prije e me msim t hjeksit,si t hetohet, do t laj gjn mbas kannit.

 

 

 

KRYE I NJIZETEPAR.

VJEDHNIJA.

NYE I NJIQINDEDYMBDHETT.

Prcaktimi i vjedhnis.

 

.768. N viedhni pershihen:

 

a)      Cubi; e sht aj, i cilli vjedh me dor t vet nji kafsh t huejen.

b)      Simahort, qi jn ata, t cillt i bahen ndim e krah cubit n nji vjedhni a n do mbrapshti, e diten e mbrame, po u hetue vjedhnija, do t lajn gjn e huej si mbas kannit e mbas pjess, qi kn mrr.

c)      Buka sht niaj plang, k cubat me gj t vjedhun hn buk, ase marrin me vedi buk, edh perciellen me gj t vjedhun. "Cubi e bukdhnsi jn nji".

d)      Kjori; e sht aj, i cilli e strofullon gjn e vjedhun. ‑ "Paras cubi, paras kjori".

e)      Edh n mos marrt pjes n viedhni kjori, ai bahet fajtuer si vet cubi, pse bahet strofull cubash e vjedhnish.

f)        Gjurma sht ferkemi, qi bn gjaja, permbas s cills udhton i zoti i gjs s viedhun, tuj e ue gjurmen: a mbrenda kufinit t njij katundi a t njij lagjie, a mbrenda rrethit t nji) shpije, t njij oborri a t njij vathi. ‑ "Gjurma e vme, giaja gjetun".

g)      Fmi, brraca e biramela.

h)      Grabitori, e sht aj, i cilli ballas e me perdhni i a mrr kuej nji gj per ndo'i detyr.

 

.769. Po i u duer gjurma n mal t zot't t gjs s vjedhun, nuk mnd t kap as katundin e aferm, as flamurin, pors, n'i kjaft zmra mb'at katund, t'a mundoj qi ti lahet me b.

 

770. Gjurma e prme mbrenda katundit, po s'mnd e hetoi cubn, i zoti i gjs e lyp mb katund, e katundi do t'i pergjegjet.

 

.771. Gjurma e prme mbrenda njij lagjje t katundit po s'u hetue cubi, ajo lagje do ti a laj gjn t zot't.

 

.772. Gjurma e prme mbrenda rrethit t shpis, t'oborrit, a t vathit, ajo shpi do ti a laj gjn t zot't.

 

.773. Gjurma e prme mbrenda rrethit t shpis, t oborrit, a t vathit, ajo shpi do t'i a laj gjn t zot't.

 

.774. do dm, viedhni e bracni t bame prej fmsh, bracash e biramelash, po u hetuen, shpija, s clls i perkasin, do t'a lajn.

 

.775. Parimi i kannit sht: "Shka t bjn t mtujt (mcat), burrnimi i shpis do t'a lajn".

 

.776. Fmit, bracat e biramelat, edh ne u gjeshin me bracni n dor, dora e huej nuk mnd ti perkas (nuk mnd ti rraf),por do t bahen me dije prndja, e kta do t pergjegjen per'ta.

 

 

 

 

NYE I NJIQINDETREMBDHETT.

Grabitja.

 

.777. Udha e Zotit s'ln gj".

 

.778. Kanja s'bn qi t trazohet kush n shteg t vet. Udha e amdhe s'i a k ndo'i detyr kuej.

 

.779. Po i pat kush ndo'i detyr kuej e nuk i ep arsye, vajin do t'a baj n katund uhasi, e ky do t biej n mend detyrsin.

 

.780. Po u ue kush edh thei udhen e madhe, tui i a ndal shtegtarit a kalin, a mushkun, magjarin a ndo'i kmb berri, ‑ po su vran aty‑peraty ‑ grabitari bjen n giob t katundit mbas randsis s faiit e gjn e grabitun do ti a kthej t zot't.

 

.781. Po u ue kush, e vetem prei hamendjet, edh i grabiti kuei a kl, a mushk, a mgjar, e s mbrami i del i padetyr i grabitun, grabitari bjen n giob t katundit per t thyem tudhs s madhe e t zot't do ti a kthej gjn e mimin e ditve t hupna.

 

 

 

 

NYE I NJIQINDEKATERMBDHETT.

Preja (Premtimi).

 

.782. " Preja mirret me pr",

 

.783. Me r pr, me pretue, me mrr pr don me thn me mrr a me pershi nji tuf gjaje n mal, n vrri a edh n vath.

 

.784. Preja t shumen e hers shkaktohet kr mos t giegjet me i ardh n'arsye lagja lagjes.

 

.785. Prela nuk shndrrohet ndryshei, por a me pr tjeter, a me pushk.

 

.786. Prela ndoll a katund me katund, a flamur me flamur, a edh nder shpija t veanta.

 

.787. Preja shkaktohet a per kufije mali a bjeshke, a per kullos. a per ndonji dhn tjeter, me t cillen fyhet nji katund, nji flamur, a edh nii shpi e veant.

 

.788. Preja. qi bahet n mal, k gjn t zot't, p tjeter.

 

.789. Preja, qi bahet n vath, k gjn t zot't e 600 grosh giob per nder t vathit.

 

.790. Preja e p‑rrug k gjn t zot't e 500 grosh gibo. Permbas ndermjetsis s dashamirvet e t burravet t dheut gioba falet.

 

.791. Po u pretue nji tuf e huej n rrug, n mal e nj bjeshk per kufi, atbot si katundi si flamuri i perkrahen pretarit.

 

.792. Pres s p‑rrug, bani e i u perkrah katundi e flamuri, ndermietsija u mrrin pgje e do t peshohen prej Pleqsh si mbas kannit.

 

.793. Si mbas randsis s fjit do ti lahet gioba e gjaja t zot't.

 

.794. Po i u perkrah pretarit katundi e flamuri, i pretuemi k tager me, i r pr kuej t mundet n'at katund a flamur, per me mkamb nderen e vet e me shperblye gjn e vet.

 

.795. I pretuemi nuk mnd t'a pretoj as katundin as flamurin, 'si t'a leis pretarin e t'a laj shpi me shpi. ‑ Kanni thot: "A gjn t zot't, a rrugen t lir".

 

.796. Gjaja e pretueme n mal a n bieshk nuk k dy‑per‑njahen, por gjn t zot't,

 

.797. "Kumbona e tufs nuk mnd t mirret pr",

 

.798. Po u muer pr kumbona e ogiit n mal a n vath, kjo k nderen s tufa mrr e s vathi prtari do t laj 500 grosh giob per nder, edhpse nuk muer kurrnji kmb berri.

 

.799. Ogii, hnori e vergani e qeni i hekuravet, nuk mnd t mirren pr as per detyr.

 

.800. "Preja per detyr nuk mirret". Po ndolli kjo pn, katundi e flamuri e leIsin pretarin, po su gjegj me kthye gjn.

 

.801. Po e prishi gjn e pretueme pretari, diten e lahes do ti a kthej t zot't krye per krye edh tuj e zgiedh n tuf t tij.

 

 

 

NYE I NJIQINDEPESMBDHETT.

Faji i kobshem.

 

.802. Kush vjedh Shpin e strajcen e mikut, kanja i k caktue per giob "faqen e zez" e sht i hjedhun prej kuvendit e gjyqit.

 

.803. Po e vodh mikun e njij shpis dora e tjeterkuej e i shpis tjeter i lypet miku i prm e shpija e thyeme.

 

 

 

NYE I NJIQINDEGJASHTMBDHETT.

Dypernjahja.

 

.804. Nder t gjitha vendet, k mbahet kanja, do gj e vjedhun k dypernjahen: "Dy per nji, mjaft qi t hecin me kmb".

 

.805. Dypernjahja do t'epet jo ve per bagti t trasha, por edh per bagti t'ima, e per send t vjedhun.

 

.806. Dypemjahja do t shperblehet edh per nji t djegun t dhnshem t shpis, t ksolls, t tbanit, t mullarit t sns a t kashts, t gjethit edh t gardht.

 

.807. Kopshti, veshta e ara e vjedhun kan dypernjahen.

 

 

.808. Gjeli (knduesi‑kadoci) i vjedhun a i vrm, k gjygjin e prm: 500 grosh t zot't, per arsye qi: "Knduesi sht herori (sahati) i t vorfnit".

 

.809. Thiu i mbajtun, i vjedhun a i vrm (pos s n'u gjet n dm) k 500 grosh, per arsye qi: "Thiu i ushqyem sht mbaja e njij shpis".

 

.810. Dy kafsht e permenduna nuk e kn dypernjahen e as gjelin gjel, as thin thi, por 500 grosh pare t thata.

 

.811. Per vegla bulkijet, bi. fj. per um t vjedhun e t hetuem cubi do ti laj t zott aq puntor s dit i shkuen hups, e umini um.

 

 

NYE I NJIQINDESHTATMBDHETT.

Tagri i t zott t gjas s vjedhun.

 

.812. "Ku t'a gjej gjn e vet i zoti, e mrr."

 

.813. Mbas ktij parimi i zoti i gjs s vjedhun nuk sht n detyr t rrafgohet, seps, kdo qi t'a hetoj e t'a gjej gjn e vet, aj k tager me e mrr.

 

.814. Po u vodh gjaja nper mjet t buks, buka do t'a laj.

 

.815. Po u vodh gjaja nper mjet t kjorit, kjori do ta laj.

 

.816. Po u ndoq per gjurm, aty k t jes gjurma, i zoti i gjs ngul e do t'i epet arsyeja m kmb e m dor.

 

.817. Po bleu kush nji gi t vjedhun, edh p diejt s sht e vjedhun, i zoti i gjs k tager me e mrr e shitsi (cubi) do ti a ktheje blesit deri n t mbramin dysh t mimit, qi muer per at gj t shitun, e t zot't t gjs dypernjahen.

 

.818. Pose s per vjedhin t bame ne Kish e n Qele, cubi nuk k giob as faqe katundit as faqe flamurit.

 

.819. Po u vodh gjaja n vath, cubi do te laj dypernjahen e 500 grosh giob per vath te thyem.

 

.820. Po u vodh gjaja ne mal, cubi do te laj dypernjahen.

 

.821. Po u vodh gjaja ne shpi, cubi do te laje dypemjahen e 500 grosh per shpi te thyeme.

 

 

 

KRYE I NJIZETEDYT.

VRASA.

NYE I NJIQINDETETMBDHETT.

Prita.

 

.822. Prita sht nji sjellje, me t cillen malet e fushat e Shqypnis u vin pusijt glaksorvet a kuejdo, qi t kt menden me vr. (Me dal n, prit; me ndj ne prit, me v priten, me r n prit).

 

.823. "S keqes i pergiegjet aj, qi prin ase rrethas".

 

.824. Mbrenda flamurit t vet nuk mnd t mrr kush shok, per me i dal kuej n prit, e, po duel kush, edh vran kend t flamurit, t gjith biejn n gjak.

 

.825. Jashta flamurit t vet, po duel kush n prit per me vr kend t flamurit t huei, prisi bien n gjak e jo simpahort. "Aj, qi prn, e mrr gjakun mbi vedi".

 

.826. "Kush e ep fishekun, gjakun e bn t ve'n".

 

.827. U ue kush edh mblodh shoke e dashamire edh i duel n prit kue), tuj u thn: t gjiths pushke, qi t shprazen, jn t mijat, po u vr kush, gjakun e mrr mbi vedi prisi.

 

.828. "Pushka c on giakun t shpija". ‑ "Pushka t lshon n gjak".

 

.829. Po e uhajt kush pushken e kuej e p dieje t zot't t pushks shkoi ky e i duel n prit kuej edh vrau nierin, thjeksi bjen n gjak e jo i zoti i pushks.

 

.830. Po i muer kush pushken e kuej, tuj i kallxue t zot't, s k nder mend me dal n prit e me vr nierin, edh e vrau, i zoti i pushks bjen n gjak, seps : Pushka e on gjakun t shpija

 

.831. "Simahori i pa'‑gjak bjen n gjak".

 

.832. Po duel nji edh mblodh shok e dasharnir e i duel n prit kuej, p i pas ky as glak as varr, edh e vrau, prisi me gjith simaher biejn n gjak.

 

.833. Po duel kush n prit per me vr gjaksin e vet, me gjiths shok e dashamir t jt, e mrr gjakun e vet e nuk biejn n gjak.

 

.834. Po duel n prit nji tub burrash, krisi pushka prej net t prittarvet, pors nuk vran kend, e n'ai hov krisi pushka edh prej net t'atyne, qi rn n prit, n'ai t perziem vritet nji prej atyne, qi rn n prit, por nuk u vr prej pushket t prittarvet, kta biejn n gjak mbas kannit, seps e filluen pushken.

 

.835. Prita do t filloj pushken mb burra e jo mb gra, fini, mb shpi e mb bagti.

 

.836. Po qiti pushk prita mb gra, fini, shpi a mb bagti, punon kundra kannit e, po nuk e muer n kujdes kt dhn Flamuri i prittarvet, qi ti ndeshkoj mbas kannit, atbot do t hj pushka shpi m shpi, mandej fis me fis, katund me katund e s mbramit flamur me flarnur.

 

.837. Aj, qi dn me dal n prit, do t

 

mrr buk me vedi si edh per simahor.

 

.838. Po hin kund, pa xn' vend prite e pin kaf, a hngern buk, a mueren me vedi buken n ndonji shpi t huej, shkuen n prit edh vran nierin, shpija e t vramit e kerkon per gjak Shpin, qi u dha buk.

 

.839. "Pushka e buka e dhnun me dieje t vrass, i sjellin gjakun atij, qi e ep".

 

.840. Po u ue kush me i dal n prit shoqit t vet e per simahor mbledh shoqnin, po vran kend, si prisi si shokt simahor biejn n gjak me at shpi, po kje s duelen faqe.

 

.841. Po u ue kush prej Mirdite me i a v priten ndokuej n Thkell a n Malsi t Lezhes a njeti e per simahor mrr shok e dikend prej flarnurve t permendun, aj, qi u prni, bjen ne gjak.

 

.842. Po i th kush kuej qi ti dal n prit ndokuej e t'a vras, tuj i folun besen, s n dit t pajtimit t'atij gjaku do t laj mimin e gjakut, e aj permbas bess s dhnun, shkoi edh vrau shi at, qi i th aj, e s mbramit e ln n qull e nuk i u pergjegj,me t holla, dorrasi jt n gjak, e atij, qi e shtini, i digjet shpija per pres, qi i bani e 100 desh e nji k giob.

 

 

 

 

NYE I NJIQINDENANDMBDHETT.

Dorrasi.

 

 

.843. Dorras thirret aj, i cilli vret kend me dor tvet.

 

.844. Dorrasi, pors t'a vras nierin, do t oj fjal s e vrau aj e mos t hutojn mendsh prindja e t vramit.

 

.845. Dorrasi do t oj me lyp bes.

 

.846. Dorrasi, po muejt vet me e sjll mar te vramin, mire; perndryshej mbe kedo, qi t ndeshet, do ti thot qi t shkoj me e sjell mar e armen me i a pshtet t kryet.

 

.847. Dorrasi nuk guxon m mrr armen e t vramit, po bani kt faqe t zez, aj bjen n dy gjaqe.

 

.848. Dorrasi i prnds s vet grihet prej fisit a katundisht.

 

.849. Dorrasie k t luejtmen nten aty, k t'a ile drita, do t struket.

 

NYE I NJIQINDENJIZETT.

Simahori.

 

.850. Simahuer sht aj, i cilli i ep dor dorrasit, tuj i ndihmue a n vras a n viedhni a n t kryem t do mbrapshtije tjeter.

 

 

NYE I NJIQINDENJIZETEPAR.

Bestari.

 

.851. Bestar jn ata, qi hijn t prndja e kushrinija e t vramit, per me xjerr bes per dorrasin e per shpi t tij, jn mprojtart e dorrasit e t shpis s tij, qi mos ti gjej gj n vade t bess.

 

.852. "Dorzn e bestr nuk‑ hn kush me pare".

 

.853. Tuj kn nji nevoj uhazishte, kanja nuk don qi t mrrin opanga ata, qi hijn dorzn e as ata, qi xjerrin bes per ndokend.

 

 

 

NYE I NJIQINDENJIZETEDYT.

Besa.

 

.854. Besa sht nji vade lirije e sigurimi, qi shpija e t vramit i ep dorrasit e shpijarvet t tij, tuj mos i ndjek per gjak perkohssht e mj n vade t caktueme.

 

.855. Me ue gjind per bes sht kan, me dhn bes sht detyr e burrni.

 

.856. Shpija e t vramit, po i dha bes dorrasit, ky edhpse e vrau, do t shkoj n mort e n gjm me percjell t vramin deri n vorrim e me ndj per drek. ‑ Kio bes ngjat 24 or.

 

.857. Po s'shkoi dorrasi ne gjm e ne drek permbas bess s dhnun, nuk i xhet per shburrnim shpis s t vramit, edh n mos i dhasht bes, tuj kn s dorrasi i a shtoi dhunn mbi dhn.

 

.858. Permbasi t hj i vrami n dh, katundi k tager, mbas kannit, me i a xjerr besen dorrasit e shpijarve t tij.

 

.859. Besa e katundit sht tridhet ditshem.

 

.860. Po ngurroi shpija e t vramit e s'u gjegj me i dhn bese katundit, dorrasi me gjith shpijar e kushrni te dame zjarmit do t rrij mshil.

 

.861. Kurrkush tjeter nuk mnd t bije me i a xjerre besen dorrasit e shpija e t vramit nuk mnd t'i ape kuej bese, per p ndreqe katundin e vet.

 

.862. Si t'a ndreq katundin e vet shpija e t vramit, atbot u ilet udha miqvet e dashamirvet per me lyp bes per dorrasin.

 

.863. Po e ili besen e fisit shpija e t vramit, gjith s fiseve t jen n katund t tij do tu ap bes as m pak as m teper.

 

.864. Po u ue nji mik edh i shkoi shpis s t vramit per bes e kjo e percjell me "Mos m'eia m" e nuk i dha bes, s'k pse i shkon m.

 

.865. Po u ue nji mik tjeter edh i shkon per bes shpis s t vramit, e kjo e percjell me "Per tash s't'ap bes, 's nuk e shof gjasen", m t paren bes, qi dn me dhn, ktij do ti a ap, tuj ln m'anesh miq e dashamir zemret.

 

.866. Po pat bes shpija e dorrasit, t rrijn me mend e me nierzi n pn t vet, t ruhen si burrnimi si edh granija e mos ti shkaktojn dme as trazime, per n kioshin ngiatas me shpi t t vramit e mos t shesin kreni.

 

.867. Po u pr keqas shpija e dorrasit ndaj Shpin e t vramit, katundi bashk me dorzn t'a qortoj e, n'e lypt nevoia, t ndeshkohet me giob e t'u kputet besa.

 

.868. Kan burrnijet por edh detyret

 

sht t mos perbuzet kush n Shpin e t vramit, edhpse e mjer e e thame krahsh.

 

.869. Mos t trimnohet kush me i pri gjaksit e me luejt me 't neper katund t shpis t t vramt, kanja thot: "Giaksin rueje e mos e perciell faqe shoqit t shpis s t vramit". "Gjaksi e k t luejtmen nten, e aty, k t'a il drita, t struket". ‑ "Si t biej n glak nieri, t hikmen e t mshefmen i k per deytr".

 

.870. "I dmi zjarmit jashta 24 orvet nuk ruhet m giaksit".

 

.871. Kushrinija e dme me zjarm prej dorrasit mbrenda 24 orve t vrass do t ruhen, seps, po i vrau shpija e t vramit, e mrr gjakun e vet.

 

.872. Po pshtuen p u vr mbas 24 orsh, do t dorzaniten me shpi t t vramit e do t jen t lir n pun t vet.

 

.873. Po vran kend prej kushrinis s dme shpija e t vramit mbasi t kalojn 24 ort, ajo nuk mrr gjak, por bjen n giak.

 

 

NYE I NJIQINDENJIZETETRET.

Besa e gjas e e obanit.

 

.874. Besa e gjs e e obnil sht ajo, qi dy a m flamure vjn nder vedi me pelqim t niani tjetrit.

 

.875. Tuj v kt bes, flamurtart me Kren e djelmni, i caktoin udhen udhtarit, lajmtarit, si edh bariut me gj.

 

.876. Udhtari e lajmtari i njij flamuri, qi k pn n flamur t huej, nuk mundet me i kalue caqet t kufizueme prej dy flamurve n t lidhun t bess s gjs e t obnit.

 

.877. Udhtari e lajmtari, pos s nuk mnd t shmangin udhen, ata as mnd t hiin n shpi tjeter, 'si t vjn kamben n flamur t huej, por do t shkoin fill e t shpija e Flamurtarit t vendit.

 

.878. Po pat per t krye pnen e vet udhtari, a pnen e flamurit lajmtari, ata nuk mnd t dalin neper flamur t huej vetem, por do t jen t percjellun a prej Flamurtarit t vendit a prej ndonjij nierit, qi tu ap vet Flamurtari.

 

.879. Si tuj shkue, si tuj dredhue urdhtari e lajmtari do t'udhtoin per udh t madhe e p shkapercye caqet e dme prej flamurve me bes t gjs e t obnit.

 

.880. Po e gjet gi udhtarin, lajmtarin a barin, p dal prej flamurit t huej, a tuj kullot gjn nder cop t dme, ata priten n bes te gjas e t obnit.

 

.881. Presa n bes t gjas e t obnit k kto ndeshkime e giob:

 

a)     dorrasi do ti laj shpis s t vramit 22 qese per gjak,

b)     flamuri i dorrasit i djeg tri kulla dorrasit, po s'pat tri kulla t veta dorrasi, do t digien: kulla e dorrasit e dy kulla tjera t kushriive t ngiat t dorrasit, po s'pat kushrij t ngiat, edhnjiqind brzash n kjoshin, do tu digjen kullat.

 

.882. Flamuri i dorrasit e sodum pasunin e dorrasit me bme e me dh, me gj e me gjithshka t kt.

 

.883. Po e shmangu udhen udhtari a lajmtari, a i kaloi caqet bariu me gj, ne i vraft kush, s'i priten miq bess s gis e t obnit, por atij, prej shpis s t cillit duelen, e me shpi t tyne bjen n gjak dorrasi si mbas kannit.

 

.884. Po preku kush tufen e gjs n mal e rider caqet e shenjueme, cubi bjen n ndeshkime e giob t permenduna, pse e preu n bes t gjs e t obnit.

 

.885. Dorznt e bess s gjs e t obnit, jn Flamurtart, Krent e Djelimnija e Flamurve t lidhun n kt bes.

 

Oroe:

Mbas tregimeve, qi diftohenprej popullit t Malevet t Shqypnis (mbi t cillat tash falsim n rreshtim t tregimeve t ndryshme), dn kjartas s "Besa e gjs e e obnit" sht shum e vjeter, e s do t jt kn mbajt para s k fillue me vjell flak grykholla (pushka).

Vende‑vende edh sot mbahet besa e gjs e e obnit; si bj.fj.nder Malet e Gjakovs: Nikai, Mertuer, Gash, Krasniqe e njeti. Nder Malet e Dukagjinit: Shal, Shosh, Kir, Gjaj, Plan e Toplan; nder Malet e Puks, t Mirdits, t Thkells, t Malsis s Lezhes e kah Kurbini, edhpse sot nuk mbahet m kjo dor bese, permbas tregimevet, qi na kn diftue Pleqt e ktyne vendeve, heret edh kto krahina i k pase pershi besa e gjs e e obnit.

 

 

NYE I NJIQINDENJIZETEKATERT.

Gjaku.

 

.886. N kan t Malevet t Shqypnis gjiths djelm t lein, njehen t mir e nuk veohen njani prei tjetrit.

 

.887. mimi i jets s nierit sht nji, si per t mirin si edh per t keqin.

 

.888. Seicilli mbahet i mir edh i thot vedit: "Jam burr" e i thon: "A j burr!"

 

.889. Me kn veim gjaqesh, kanja nuk kishte dieit me i a gjet vangun pns prej pleqnish e pgjesh n peshim t t mirit e t keqit, tuj kn s seicilli mbahet rrumbull katerqind derhm n'ok t vet.

 

.890. Me pas ln shtegun e veimit t gjaqevet, t keqin per duk e per fisniki‑firukun kishin me e vr edh p pn, ishin shtue vrast, 'si mos t kishte dal kush me lyp arsye per vras t t keqit e t firukut.

 

.891. Prandei "Gjaqet i l Leka si njanja: del i miri prej t keqit e i keqi prej t mirit". ‑Shpirt per shpirt, 's duken e fal Zoti".

 

.892. Kush t vras nierin pr, kje burre a grue, djal a cuc a edh frishte djepi, i mir a sherntim per duk, krye, plak a sterplak, i pas a i p‑pas, fisnik a firuk, ndeshkimi sht nji doret: per vras t mashkullit 6 qese, 100 desh e gjys kau giob.

 

.893. Kush t shitoj nierin, miml, i permendun ne 892 pergjysmohet si per mashkull si per femen.

 

.894. "E shituemia shkon mbas kerikut, a si t'i a prej mjeku" (mimin e mjekimit si t'a prej mjeku).

 

.895. Pajtimi i gjakut a i varrs, qi bahet me kren e djelm, nuk k tjeter per pos 6 qese per gjak e 3 qese per varr. Pajtmi i giakut a i varrs, qi bahet me ndermjetsi t dashamirvet, permbi 6 a 3 qese lypin edh t prishunat e mjekimevet.

 

.896. T ramt n gjak, po u b vrasa n katund, dorrasi me mashkullim t shpis edh ferishte djepi n kjoft do t bahen e do t dalin prej katundit e do t shkojn nder miq, per me i u shmang rrezikut t vrass.

 

.897. Me grani t dorrasit sl pn shpija e t vramit, seps "Grueja e Prifti nuk biejn n gjak".

 

 

NYE I NJIQINDENJIZETEPEST.

Gjaku shkon per gisht.

 

.898. N kan t veter t Malevet t Shqypnis vetem dorrasi bijte n gjak, ase aj, i cilli thiqte, shkrepte e shprazte pushken a do arm kundra nierit.

 

.899. Shpija e t, vramit nuk mujte me ndjek as me vr tjeterkend prej vllazensh, nipash a kushrijsh t gjaksorit, pos gishtit ‑ dorrasit ‑.

 

.900. Kanja e vonshme pershin mashkullimin e shpis s dorrasit mj n ferishte djepi, kushrinin e nipat e ngiat, edhpse t dam, por per 24 or, n val t gjakut , e mbas 24 orsh do tu qitte dorzn shpija e t vramit

 

 

 

NYE I NJIQINDENJIZEGJASHTT.

Gjaku per gjak me mbet.

 

.901. Kur t vras shoqi shoqin dy vett, qi u fjalisen, e biejn t dy dekun, jesin krye i per krey, ase gjak per giak.

 

.902. Shpijat e t vramvet nuk mnd t shtyhen n fjal, as nuk mnd t lypin shperblime lagjja lagies. ‑ Do t dorzaniten mbas kannit.

 

.903. Po mbet niani i vrm e tjetri i shituem, atbot i shituemi do t'i a kthej tepricen e mimit t gjakut t vramit.

 

.904. Po m'a vrau kush tm vll un u ova edh e gjuejta nji t shpis s dorrasit, tuj e shitue nji her e mj n njizet her, s mbramit drodha pushken edh e vrava t vllan e ktij a mun dorrasin e t'm vll, t gjitha varrt do t pleqnohen e do t lahen, e i vrami jt krye per krye me tm vll t vrm.

 

.905. Po vrava at, qi pa shitue njizet her, varrt hupin, e jesin gjak per gjak me t vramin.

 

.906. Po qita mb kend edh vetem e gervishta n krye, i kam 3 qese per varr.

 

.907. Po i rash kambs i kam 750 grosh.

 

.908. E shituemja n brz e perpjet k 3 qese, n brz e teposht k 750 grosh.

 

 

NYE I NJIQINDENJIZETESHTATT.

Gjaku per faj nuk jet.

 

.909. do faj, qi fi baj Shqyptari Shqyptarit, tager k me e mundue me pleq e me pgje, pors nuk mnd t'a vras, 's "Gjaku per fj nuk jt".

 

.910. Po m shau kush, e un e vrava, i a kam giakun.

 

.911. Po erdh kush me m'i dhn zjarr shpis, a ksolls, a tbanit, un e prita edh e vrava, karn gjakun,

 

.912. Po erdh kush me t vjedh, edh e shef tuj t'a zhberthye deren, e vrave, i k gjakun.

 

.913. Erdh kush me t'a dlir vathin, e shef tuj t'a v tufen e gjas perpara, rrane me xjerr gjn tande e atij s'i lodhet mendja me t'a lshue, po e vrave, bjen n gjak.

 

.914. Tu mbat kush a t r, ti e vrave, bjen ne gjak.

 

.915. T hypi kush n qaf, edhpse jn dy duer per nji krye, po e vrave, i k gjakun.

 

Oroe:

914 e 915 peshohen mbas randsis s fajit.

 

 

NYE I NJIQINDENJIZETETETT.

Gjaku sbahet giob.

 

.916. "Gjaku gjak, gioba giob, thot kanja".

 

.917. Gjaku s'hup kurr.

 

.918. N do faj me i r shpis s dorr asit shpija e t vramit, do t gjygjohen e do t pleqnohen edh me pgje, ne e lypt nevoja; prose faji jt gjithher faj, e shpija e t vramit do t'a perligj Shpin e dorrast, 'si t'a shofin me udh pleqt.

 

.919. N do giob me r shpija e t vramit, gioben e ln giob, pors giakun s'mnd ti ia hupin a giob s'mnd ti a bjn edhpse shpi e lig edh e lnun.

 

 

 

NYE I NJIQINDENJIZETENANDT.

Gjaku per pun t lig.

 

.920. " Ata, qi kn shtat e dhn bashk, po u vran t dy n pn t keqe, shkojn gjak‑hups".

 

.921. Parimi "Gjaku per faj s'jt", n dhunim t gravet e bjerr fuqin e vet.

 

.922. "Mikun e prm, armt e gruen e dhunueme, kanja s'i perket."

 

.923. I marruemi e e marruernja vetem atbot shkoin giak‑hups, kr t vriten n pn e n mndyr t keqe e me nji pushk.

 

.924. Prindja e t marruemve nuk mnd t'i kerkojn per gjak por do ti apin dorrasit fishekun e prishun me "T lumt dora"!

 

.925. Do t qesin dorzn, s gjaqet e t marruemve nuk do ti kerkojn perjet.

 

.926. Po i kjau zmra prndes s t vramve, s dorrasi nuk i k vr n pn t dhunshme, gjygii i shenjon bn mbas kannit.

 

.927. Po e l Porota mbrend, dorrasi jt n dy gjaqe e n giob mbas kannit.

 

.928. Po pshtoi njana lagje p u vr edh hiku, dorrasi, qi i gjet n pn t keqe, nuk mnd t'a vras mbrapa, 's bjen n giak, e lagje s vrame gjakun do t'i a laj.

 

.929. Po duelen me marre grue e vajz a cuc, e po pshtuen p u vr ‑ hiken ‑ n dh t largt, ata i leit Flamuri per jet.

 

.930. Po u hetue aj, qi i koriti edh i vn rrethin si ktij si edh t marruemeve, fisi, katundi e Flamuri i grin t dy, tuj jau b gjakun giob.

 

.931. Grueja e vj a cuc, qi delshn me marre, do t digjeshin per s gjalli n grumbull t plehit. ‑ Ase i vejshin ndermjet dy turrave drush t ndezuna e a i bajshin me kallxue simahorin, a i leishin t shkrihen per mnder ndermjet dy zjarmesh. ‑ Me kn s mbrrijshin me i a xjerr fjalen s cilli e koriti, atbot i vejshin rrethin edh simahorit, edh i grijshin bashk.

 

 

NYE I NJIQINDETRIDHETT.

Vrasa pa hiri.

 

.932. Vrasa p hiri nuk e k t ndjekmen me pushk. ‑ Dorrasi ln giakun e dorzanitet.

 

.933. N'at gjak t xet dorrasi do te largohet e te rrj msheft mj qi t mirret vesht puna mire.

 

.934. Hin gjindja e urt e, 'si t vertetohen s pernjimend kie p hiri vrasa, qi u b, dorrasi ln mimin e gjakut edh dorzanitet.

 

.935. Me vr kush ‑ edh p hiri ‑gruen me shtat xn, pos 3 qesevet t gjakut t grues, i a presin edh barrs 3 qese.

 

.936. Po u perpush dorrasi per 3 qese te barres, kanja e ep me il t vramen, per me p pale a pat djal a vajz.

 

.937. Po pat djal, dorrasi do t laj 3 qese per gjak t grues e 6 qese per gjak t dialit: po pat vajz, pos 3 qesevet t grues s vrame, do t laj edh 3 qese t vajzs.

 

.938. Vrasa p hiri nuk k giob.

 

 

 

NYE I NJIQINDETRIDHETEPAR.

Vras me dorzani.

 

.939. Me b me u ngatrrue nder vedi shpija e dorerasit e shpija e t vramit mbas gjakut t pajtuem, dorzanvet u duhet me h n flak e nuk do t bjn qi tu dhunohet mni e dorzanija.

 

.940. Po krisi pushka ndermjet tyne, Dorznt do t kerkojn mikun e prm prej lagjes, qi nisi pushken. "Gjaku shkon per gjak".

 

 

NYE I NJIQINDETRIDHETEDYT.

Pushka ndjek gjaksin.

 

.941. Pushka e nisun k giob". ‑"Pushka e par k giob".

 

.942. E shkrepmja k giob".

 

.943. Po u fjalisen dy vet e njani e dredh pushken mb tietrin e e shkrep, por s'i ndez, po s'u vran n'at val, i pari, qi shkrepi pushken, bjen n ndeshkim t giobs.

 

.944. Po e shkrepi i pari pushken e nuk i ndezi, i dyti i ndej gati edh e vrau, ky bjen n gjak, por jo n ndeshkim t giobs, s "Pushka e mbrame nuk jt me t paren".

 

.945. Me shkrep pushka p hiri, i zoti i pushks bien n gjak, po vrau a shitoi kend.

 

.946. Po hni kush n shpi t kuej e, pors t'a vjerr pushken n krrab, i kputet rrypi, shkrep pushka edh vret ndonji t shpis a kedo, i zoti i pushks bien n gjak.

 

.947. Po e l miku pushken t ngreft edh shkrepi e vrau kend, i zoti i pushks bien n gjak.

 

.948. Po e ver miku pushken'n krrab e kjo u thye e r pushka n tok, shkrepi edh vrau kend, i zoti i krrabs bien n gjak.

 

.949. Kuji e krraba jn v per t vjerrun t pushkvet, pr i zoti i krrabs a i kujit do t'u vete menden e mos t'i lete tu brejshin prej krijet.

 

.950. Po u vr kush e mbet dekun n ni i krah e n tjetrin u shituen dy vet, jesin gjak per gjak‑ nji gjak, dy varr.

 

.951. Po vrau kush gruen me shtat xn. kanja e ep qi t ilet e po, pat djal, dorrasi, pos giakut t grues, do t laj 6 qese per giak t djalit; po pat cuc, do t laj 3 qese per fmi e 3 qese per t'men.

 

.952. Pushka e shtme per mik t prm t lshon n gjak, por jo n giob.

 

.953. Pushka e shtme per grue a cuc t dhunueme s'k as gjak as giob.

 

.954. Pushka e shtme per arm t marruna, bien n gjak, por jo n giob.

 

.955. Pushka, qi vret p hiri, k gjakun gjak, por s'k giob as t ndjekmen.

 

.956. Pushka e shkrepun mb kedo k giob.

 

.957. Per do vras: 6 qese per gjak, 100 desh e 1 k giob Flamurit e 500 grosh ders s Giomarkut t'Oroshit (per Mirdit).

 

 

NYE I NJIQINDETRIDHETETRET.

Kush vret vendin, shkon gjak-hups.

 

.958. Po vrau kush vedin, gjaku i shkon hups.

 

.959. Shpija e vetvrasti bjen n glob, 's giobit vedin me t bjerrun t njij njerit e me t prishunat e drekvet.

 

.960. Po vrau i vllai t vilan, gjakhups shkon, pors gioben e Flamurit do t'a bjn si mbas kannit.

 

.961. Po vrau i biri t'an, s'e ndjek kush, pors i biri, dorrasi, grihet a prej fisit a edh katundisht.

 

.962. Me vr i biri tmen, bjen n gjak me prndt e s'ams.

 

.963. Me vr i shoqi t shoqen, bjen n giak me prndt e grues.

 

.964. Me vr e shoqja t shoin, prndja e ksaj biejn n gjak. (Ka ndoll qi prindja e k gri t bin, qi bate kt shemtim).

 

 

 

NYE I NJIQINDETRIDHETEKATERT.

Shkuesija e gjakut.

 

.965. Shkues i giakut thirret aj, i cilli perpiqet t shpija e t vramit, per me e pajtue dorrasin.

 

.966. Shkuesi i gjakut, po i duel n krye pns, k tager n kpuce.

 

.967. Kpuct a opangat e shkuesit perbahen prej 500 groshsh.

 

.968. Kpuct e shkuesit t gjakut i ln shpija e dorerasit.

 

 

NYE I NJIQINDETRIDHETEPEST.

Pajtimi i gjakut.

 

.969. Paitimi i gjakut bahet dy mndyrsh: a) me t him t dashamirvet t shpis s t vramit e te Famullitarit b) me t dalun t Krenvet, t Ders s Gjomarkut e djelmvet t Flamurit. ‑ N kt ras per do vras Dera e Giomarkut t'Oroshit mirrte 500 grosh.

 

.970. N t dyja kto ras dorzant e kannit jn t domosdoshem.

 

.971. I zoti i gjakut, pos mimit t caktuem per gjak, k tager me lyp nji hut (martine) n krah t cillitdo, qi t'a ngul synin e dorrasi sht n detyr me i a pr aty.

 

.972. Pa u ndreq puna e gjakut, p hi Dorznt e duhshem, p u caktue vadet e t hollavet t gjakut, trevezat e buks nuk shtrohen e buka nuk hahet.

 

 

NYE I NJIQINDETRIDHETEGJASHTT.

Dorzant e gjakut.

Dorzan e bastar nuk hin kush me pare.

 

.973. Dorznt e gjakut i zgjedh shpija e dorrasit.

 

.974. Dorznt e gjakut jn ata, qi hijn per me mbajt larg do t persritun mnijet e ziarmit, qi kishte me muejt me u ndez ndermjet shpis s t vramit e dorrasit.

 

.975. Dorznt e gjakut, 'si t hijn nji her, nuk dalin m.

 

.976. Dorznt e gjakut kn tager me i mbajt n fre ata, per t cillt kn h, e, po nuk vjeften kshillet e qortimet miqasore, kn tager me u a rrudhun pjt edh me kercnim, po luejten.

 

 

NYE I NJIQINDETRIDHETESHTATT.

Dorzant e t hollave t gjakut.

 

.977. Dorznt e t hollavet t giakut i zgjedh shpija e t vramit.

 

.978. Vadet e t hollavet t gjakut i caktojn Pleqt e burrat e urt, qi ndollen aty.

 

.979. Vadja e caktueme e t hollavet t gjakut as shtyhet, as luhet.

 

.980. Me b me dal mendsh dorrasi e me nis me lueit me Dorznt e t hollavet t gjakut e me i sjell me sot‑nesr, do ti a oj t zot't t gjakut t hollat n vade t caktueme e detyrsin e qesin n katund, i cilli do t'a ngushtoj lasin e keq me i u pergiegj detyrs e, po e lyp arsyeja, mnd t'a giobisin.

 

.981. T hollat e gjakut do t'i epen shpis s t vramit nper dor t dorzanvet e jo kurr drejt‑per‑drejt prej dorrasit.

 

 

NYE I NJIQINDETRIDHETETETT.

Buka e gjakut.

 

.982. Buka e giakut sht ajo, kr ndermjetsit e pajtimit t gjakut me dis prej gjinijet, shoksh e dashamirsh t zot't t glakut ti shkoin n der dorrasit per pajtim t giakut e t hajn buken e gjakut t paituem.

 

 

NYE I NJIQINDETRIDHETENANDT.

Kryqi n der.

 

.983. Kan sht, 'si t vhet per fije pajtimi i gjakut e, 'si t bahet buka, t hijn Dorznt si t gjakut si edh t t hollavet e t bahet kryqi n der t dorrasit prej t zot't t gjakut.

 

.984. Kryqi n der sht shji i gjakut t pajtuem.

 

.985. Kryqi xieret n gr t prakut t'eper t ders s shpis a nder pregjet e krahvet t ders.

 

.986. Kryqin n der do t'a xjerrin dora e t zot't t glakut.

 

.987. Hekurin ‑ sqeparin ‑, me t cillin u xuer kryqi, kan sht me e hjedh mbi pullaz t shpis s dorrasit.

 

 

NYE I NJIQINDEKATERDHETT.

Vllaznimi (Me pi gjak).

 

.988. Si tu pajtohen zemrat shpijavet t dorrasit e shpis s t vrarnit. Pijn giakun e shoqi‑shoqit.

 

.989. Marrin dv gota t vogla, i mbushin pergiymsash me uj a me raki, ohet ndoqii prej dashamirsh e u Iidh dy gishta t vogjel, i shpojn me gjylpan, tuj bn me lshue ka' nji pik vemas nder dy gota.

 

.990. Mbasi t'a perziejn gjakun ase, mbasi t'a tundin mir, i shndrrojn gotat, me me duer kryqzue, i a kojn shoqi‑shoqit, tui e p giakun e njani‑tjetrit. ‑ Nder njiml pergzime qesin pushk e bahen si vllazen te ri njij nnet e babet.

 

Kanuni

Damet<<< >>>Kanuni i Pleqnis