L I B R I I S H T A T T.

 

FJALA E GOJS.

 

NYE I TETDHETEGJASHTT.

Fjala.

"Fiala mort sbn ". ‑ "Shtriga n giak nuk bien". ‑ "Goia sqet kend n giak".

 

.520. Gjuha sht tulit e gjithshka bluen.

 

.521. Fjala e gojs s'me hn n vesh t tjetrit, e i treti e perdoron per rrnim t kuej, un rri e tallem.

 

.522. Fjala e me n shkaktoft vras t pergjegjme un rri e zgerdhihern, nuk mnd t m kap kush per pn t liga, qi shkaktoi goja e me.

 

.523. Aj, qi shkon tuj mjell e tuj hap fjal t kqija e gergasa her per njnin her per tjetrin, me goj t kannit thirret "Argat i keq". ‑"As e thrret kush n pn, as i nep kush rrog.

 

.524. A fola a s'fola, goja nuk vlos gj. ‑ Fjalt e sterkqive kanja s'i mrr para sysh.

 

Oroe:

Shenjimin e fuqin e fjals s folun n hov t vrass e shka don me thn Fjala peng", me koh do t zhvillohen.

 

 

 

NYE I TETDHETESHTATT.

Mohi.

 

.525. Mohues thirret aj, i cilli nuk i vhet zhgarkimit as shpifjes, kje per ndo'i dm, per vjedhni a per ndo'i vras, etj.

 

.526. T germushunat e kercnimet prej njij hamendje kanja s'i bn. ‑ Mohuesit nuk mnd ti hypet n qaf qi t laj, pas e pas, per do zhgarkim e shpifje.

 

. 527. Mohuesi vetem atbot bjen n faj, kr ky mos t duej me ardh n'arsye.

 

. 528. Zhgarkuesi e shpifsi e bjen n'arsye mohuesin me Pleq e me peng.

 

 

 

NYE I TETDHETETETT.

Beja.

 

"Perte bn nuk shlyhet mllefi".

"B, e s'k pertej".

"Beja ln gjaqe".

"Gjan e djerrun e gjaqet e hupna i vn per udh

beja".

"A bn, a gjn".

 

.529. Beja sht nji sjellje besimtare, per mjet s cills nieri, tuj dasht me dal s keq prej njij zhgarkimi t dhnshem, do t perkas me dor nji shj besimi, tuj e grish mnin e Perendis n dishmi t s vertets.

 

.530. Kjo dor beje sht e pelqyeme prej kannit t Malevet t Shqypnis si per t dlirun prej zhgarkimesh, si edh per t lidhun bese.

 

.531. Ben ngojsh kanja as s'e pelqen, as s'e tumir, e per t dlirun prej zhgarkimesh lypet doems qi t bahet beja mb nji shj besimi e t perkitet me dor.

 

.532. Bej a e Shqyptarit k dy pn para sysh: a) thrret Perendin n dishmi t s vertets, b) i nnshtrohet randimit t ndeshkimevet t perjetshme e giobs s kohshme kah kanja.

 

 

 

NYE I TETDHETENANDT.

Beja mb Gur e beja mb Kryq e mbUngjill.

 

 

.533. Beja e Malevet t Shqypnis sht dy mndyrsh: a)beja mb "gr", me Kan (3), b)beja mb Kryq a mb'Ungjill.

 

.534. Beja mb "gr" kah kanja sht nder m t randat e m t mndershmet b, qi njef Shqyptari i Malevet.

 

.535. Kan sht qi, po desht me u dlir prei njij zhgarkimi mohuesi, do t baj b a mb 'gr", a mb Kryq e Ungjill.

 

.536. Betar a Poronik njehen dis "dor bejet", qi do t perkasin Ungiillin, e dis tjer lehen per me ndigiue bn n Kish. (Dukagjini).

 

.537. Bt mb "gr" bahen:

 

a)      per me u dlir prej njij zhgarkimi;

b)      per me u lidh me bes kundra hieksive e trathtive t vendit,

c)      per me ndj gati me u b ball kercnimeve e rreziqeve t perbashkta.

 

 

NYE I NANDDHETT.

Kush do ta baj ben.

 

.538. "bn e hup, thot kanja e jo bn e mrr".

 

.539. Bn do t'a baj aj, i cilli i bjen moh zhgarkimit.

 

.540. "Mohi k bn," ‑ "Mohuesit i bjen beja".

 

.541. Zhgarkuesit s'i epet beja e nuk i bjen beja, edhpse ndoshta e k p me sy batkeqin a tuj vjedh a tuj vr.

 

.542. Arsyeja e kannit sht t mos t'i epet beja atij, qi kjahet, pse, k s'i a priton zhgarkimit, s'kishte me i a pritue as bs, ve t'i dal me mrr.

 

.543. T parit i lhet t shof bn e t dytit t baj bn.

 

.544. Kanni thot: "Beja nuk mrr" e "Mrrsit s'i bjen beja

 

.545. Porse, tuj kn s, mbas parimit t kannit: "Cubi sht me b mb krah", si per me i a shndosh zmren t zot't t gjs s hupun, si per me i a mbledh pjt t pandehunit, kanja k ln qi ti njifet beja me Pornoik.

 

.546. S'i epet as s'i gjegjet beja atij, q don me l vendin p Poronik, seps "Uku e lpn misht e vet, por t huejin e hn".

 

.547. Parimi i kannit sht: "Vdin me e l me b e s'i gjegjesh kuej".

 

 

 

NYE I NANDDHETEPAR.

Beja merr gjan e vet.

 

.548. Pak ras jn, nder t cillat kanja e k p me udh me ln qi t "mrr beja.

 

.549. Per gj n shj t hupun prej atij, n dor t cillit u gjet e qi mnd t dishmojn edh tjert, s sht e atij, qi e lyp.

 

.550. Edh n'i raft moh aj, t cillit u giet n dor gjaja me shj, kanja s'i a xn e beja s'i epet.

 

.551. Po s'u gjegj me i a dhn gjin t zot't, zoti do t baj bn s sht gjaja e tij e gjaja do ti epet.

 

.552. Po kjau kush ndo'i detyr a uh mb t dekunin, per t cillat s'din a don me i hup prndja e t dekunit, tuj i r moh, parimi i kannt sht "Mohin per t dekun kanja s'e xn".

 

.553. Edh n kt ras "Beja mrr", d.m.th. s zhgarkuesi do t baj b.

 

.554. Per do ankes, qi t bahet mbi t dekun, bej a do t bahet mbi vorr t tij.

 

.555. N dit t dme si zhgarkuesl si prndja e t dekunit do t gjinden t vorri i t dekunit, mbi t cillin kjahet uhaja a detyra.

 

.556. Zhgarkuesi do t mrr gur e dh prej vorrit t t dekunit, do ti vj mb cup t krahit e do t siellet tri heresh rreth vorrit t t dekunit, tuj fol kto fjal t caktueme per kso bsh:

"Un... kaq e kaq uh a detyr kjj mbi kt t dekun e, n kjosha tuj i u zhgarkue, e bajsha n kt e n'at jet me gr edh gjithkah kah k shkel kamba e til s kje gjall."

 

.557. Si t baj kt b zhgarkuesi, uhn a detyren, qi kjn mb t dekunin, do t'a lajn prndja e tij.

 

 

NYE I NANDDHETEDYT.

Beja per der.

.558. Kanja e k ln shtegun t lir qi t'epet beja edh per der.

 

.559. N b per der do t betohet i zoti i shpis n'emen t vet e n'emen t giindes s shpis.

 

.560. Me b per der i zoti i gis s hupun nuk k tager me v n b edh giinden shpis, 'si ti baj bn i zoti i shpis n'emen t tyne.

 

.561. Prej do beje granija e fmija jn t jashtem prej kannit.

 

.562. Aj, qi ep b per der, k tager me ln per b me Porot at shpi, mb t cillen i kjn zmra m frt.

 

.563. Po e veoi nji shpi i zoti i gis s hupun, per me i dhn b me Porot, do t veoj edh s shpi tjera n katund, qi kn me i u dasht per poronik, s n dy b nuk mnd t oj kend.

 

.564. Edh n b, qi epet per der, do t bahet beja per vedi, per gjinden e shpis e per "Sedije".

 

 

NYE I NANDDHETETRET.

Beja n krye t djemvet.

 

.565. Beja, qi bahet n krye t djelmvet, njehet nder b t randa, edh sht e ligjshme kah kanja.

 

.566. Po i u lyp kuej beja n krye t djelmvet, do t'a baj e do t'i a shndosh zmren zhgarkuesit.

 

.567. Si t'a dajn diten e bs, zhgarkue si do t shkoj t shpija e t pandehunit, e ky, s djelm mashkuj t kt nen kulm, i mbledh tub, u afron krenat, i pshtet duert mbi krenat e tyne e an bn: "Pasha kryet e djelmvet, nuk t'a kam b at rreng, per t cillin m j bedit e as nuk diej s kush t'a k b!"

 

.568. Pert ksaj beje shgarkuesi nuk k tager me rrek t pandehunin me b tjera.

 

 

NYE I NANDDHETEKATERT.

Beja me Sedije.

 

.569. "Maja e bs, sht "sedija" (s'e dija).

 

.570. "Beia t'a nief edh "sediien".

 

.571. "Beia s'k skj, por s'rebn perbishtnime".

 

.572. Sedija sht nji mjet, qi kanja e k v per parim, per me i a rrudh pjt katundit, qi mos t bahet kush hjeks i gjs s shoqnis a t kuej do.

 

.573. Sedija lypet p ndryhsim n do b.

 

.574. Edheps s'vodh as vrau aj., qi bn b, por ndoshta k ndie a edh din s vodh a vrau i vllaj a kushrni a kush tjeter.

 

.575. Kur t bahet beja, do t thot: "as vet, as kush i shpis s'me e sdiej s kush t vodh a t vrau".

 

.576. Prandej k v Poroten kanja, qi, tuj shkue n b gjith aj nieri, mos njani, tjetri e i treti mnd t diej ndo'i send k prej t ndiemit a prej t pmit t njij shji, e s nuk do t'a shesin shpirtin, tuj e l me b t rrjshme nji nieri.

 

.577. Si t bahet beja me "sedlje", s'k tager kush me i u bedit m per at viedhni a gjak t hupun as t pandehunit e as Porots. Do t shkoj njeti me b hetime per gj a gjak t hupun. "B mbi b kanj a s'bn ".

 

.578. Po s'muejt kush me b bn me "sedije", s'do t shkoj n b, tuj mendue se gjindet n peshim para Perendis e s beja e rrejshme, pose qi k rrfen kah shpirti, ajo k ndeshkimin e faqen e zez permbrapa, po u hetue.

 

.579. Do t flas me ndonjanin prej Pleqsh, qi t'a ndal Poroten, t mos shkoj n b, do tu kallxoj bakeqin, qi t'a vj per udh t zo'n e gjs a t gjakut t hupun.

 

.580. I zoti i gjs a i gjakut, permbas hetimevet t pertejme, do tu lyp arsye si mbas kannt.

 

.581. Po s'i u v, i zoti gjs a i gjakut k tager me e v n b, a, po i duel Kapucari, do ti pergjegjet detyrs edh kapucaris.

 

.582. "A bn me "sedije", a gjn a cubin".

 

.583. Debejen n b s'e bn kanja, po s'u gjegj kush me b b me "sedije", kanja e mban per fjtuer, pr, a bn me "sedije", a me l gjn, a me kallxue bakeqin, ne mos past ky gisht n'at vjedhni a vras.

 

.584. Parimi i kannit s'luen: "Maja e bs sht sedija", e "Sedija xjerr gjn".

 

.585. "Shka t mirret me b, i jt atij, qi e muer". "Permbas bejet t'i vj kumbon (berrit), permbas bejet t'a ngas n'ar (kn)".

 

.586. Jan fjalt e kannit, jo pse i pelqen, por pse s'k si me i a njit grrmin, 'si t lahet me b.

 

.587. Kanja jt dal n kto ras e prandej k mbet flala: "Mos t ndesht Zoti n brrjshmin!"

 

.588. Per t shmangun t do dyshimit t bs s rrjshme Pleqt e gjygjit do t ilin syt, tuj zgiedh njerz t ndershem per Poronik t njehun, mb t cillt varet beja e drejt.

 

 

NYE I NANDDHETEPEST.

Gioba e bes s rrejshme.

 

 

.589. Po duel ndo 'i burr zmrak, edh i prin t zot't n gj t vet permbas bs s rrjshme, ajo do t'a laj gjn t dyfishueme e gioben e bs s rrjshme, e mbi kta kanja i a njet vlen e shnjerzimit brz mbas brzit mj n shtat faqe.

 

.590. Po duel kapucar mbas bejet, Pleqt do t'a shqyrtojn mir e do t'a rnojn p t ngutun.

 

.591. Si t dal kapucari i mir, i drejt e me shje t sigurta, cubit a giaksit i brumbullakzohen ne der Pleqt, Katundi, Poronikt e Kapucari, edh i zbatojn kannin atij brrjshmit.

 

.592. ‑ Ndeshknie mbi brrjshmin jn:

 

a)      do ti laj t zott t gjs dy per nji;

b)      do t laj kpuct e Kapucarit;

c)      100 desh e nii k, po kje beja m 241 Poronik, e 500 grosh Ders s Gjomarkut. ‑ Po kje beja nen 24 Poronik, gioben e mrr katundi;

d)      do t shkoj t Kisha me u zgidh prej bs s rrjshme me gjith Poronik;

e)      do t laj k 500 grosh per krye Poroniku, pse u prini n b t rrjshme, tuj dhnue Kishen. ‑ Kto t holla cubi do t'i laj mbi eltr per Kish.

 

Kanuni

T dhanunat<<< >>>Ndera